تازه منتشر شد: قانون مبارزه با پول‌شویی به زبان سامانه؛ هر ماده چه قابلیتی می‌خواهد.

یال‌تکهوش گرافی
انطباق و مقررات

راهنمای جامع یال‌تک: انطباق با مقررات و یکپارچه‌سازی سازمانی

از قانون مبارزه با پول‌شویی تا مقررات بورس و بیمهٔ مرکزی: هر تکلیف قانونی چه قابلیتی می‌خواهد، یال‌تک چطور روی پایگاه‌های داده و سامانه‌های موجود سازمان می‌نشیند، گزارش معاملات مشکوک چه مسیری را طی می‌کند و استقرار در یک بانک یا بیمه چطور پیش می‌رود.

تیم تحقیق یال‌تک۱۰ دقیقه مطالعه

مرجع مقررات

  • نشان بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایرانبانک مرکزی
  • نشان سازمان بورس و اوراق بهادارسازمان بورس
  • بیمهبیمهٔ مرکزی
  • م‌ا‌ممرکز اطلاعات مالی

خلاصه برای مدیران

یال‌تک لایهٔ تحلیل گرافی و مدیریت پرونده‌ای است که روی پایگاه‌های داده و سامانه‌های موجود سازمان می‌نشیند و تکالیف قانونی مبارزه با پول‌شویی، تقلب و انطباق را به قاعده، هشدار، پرونده و گزارش قابل دفاع تبدیل می‌کند. جای سامانهٔ بانکداری متمرکز، سامانهٔ معاملات یا سامانهٔ صدور بیمه‌نامه را نمی‌گیرد و دادهٔ آن‌ها را بدون تغییر می‌خواند.

  • بانک‌ها و مؤسسات اعتباری: شناسایی مالک واقعی، کشف اسمورفینگ، چرخش وجه، حساب‌های اجاره‌ای، تسهیلات به اشخاص مرتبط و وثیقهٔ تکراری، و تهیهٔ گزارش معاملات مشکوک برای مرکز اطلاعات مالی.
  • کارگزاری‌ها، بورس‌ها و ناظر بازار: کشف معاملات صوری، خرید هماهنگ با کدهای اجاره‌ای و معامله پیش از افشای اطلاعات بااهمیت.
  • شرکت‌های بیمه و ناظر بیمه: کشف حلقه‌های تقلب در خسارت (تصادف ساختگی، نقش‌های تکراری، مراکز درمان و تعمیرگاه مشترک) و نشانه‌های پول‌شویی در بیمه‌های زندگی و سرمایه‌گذاری.

ارزش اصلی برای مجموعه‌های بزرگ سه چیز است: دیدن رابطه‌هایی که در جدول‌ها پنهان می‌ماند، مستندسازی هر تصمیم برای بازرس و ناظر، و استقرار درون شبکهٔ خود سازمان بدون خروج داده.

چارچوب مبارزه با پول‌شویی

پایهٔ کار «قانون مبارزه با پول‌شویی» مصوب بهمن ۱۳۸۶ است که در ۱۵ دی ۱۳۹۷ اصلاح شد؛ اصلاحیه مواد ۷ مکرر، ۱۳ و ۱۴ را افزود و بانک‌ها، بیمه‌ها و بازار سرمایه را صریحاً مشمول کرد (متن قانون). هر سازمان مشمول باید بتواند شناسایی، گزارش‌دهی، نگهداری سوابق و کنترل داخلی را نشان دهد.

مادهموضوعمعنای عملی برای سامانه
۲تعریف پول‌شویی: تحصیل و نگهداری عواید جرم، تبدیل یا انتقال برای پنهان کردن منشأ، و کتمان مالکیت و محل عوایدردگیری جریان وجه و زنجیرهٔ مالکیت تا منشأ
۴شورای مقابله و پیشگیری زیر نظر وزیر اقتصاد؛ از جمله وظیفهٔ سامانه‌های هوشمند شناسایی معاملات مشکوکقاعده‌های قابل تنظیم و مستند به جای منطق سخت‌کدشده
۵اشخاص مشمول: بانک مرکزی، بانک‌ها، مؤسسات اعتباری، بیمه‌ها، بازار سرمایه، صرافان و مشاغل غیرمالییک محصول با بستهٔ قاعده برای هر صنعت
۶گمرک، مالیات، ثبت اسناد و املاک، دفاتر اسناد رسمی و حسابرسان باید اطلاعات بدهنداتصال به منابع بیرونی از مسیر درگاه استعلام
۷شناسایی مراجع، مالک واقعی و نماینده؛ گزارش معاملات بالای سقف و مشکوک؛ نگهداری سوابق دست‌کم ۵ سال پس از پایان رابطه؛ کنترل داخلی و آموزشمالک واقعی، هشدار و بایگانی ۵ ساله، گزارش آمادهٔ ارسال
۷ مکررمرکز اطلاعات مالی گزارش‌ها را تحلیل می‌کند و در موارد فوری تا ۲۴ ساعت دستور توقیف وجوه می‌دهدخروجی ساخت‌یافته برای مرکز و پیگیری دستور توقیف
۸اطلاعات فقط برای کشف جرم؛ افشا جرم استدسترسی نقش‌محور، ماسک شناسه‌ها، گزارش ممیزی

جزئیات اجرایی (سطوح شناسایی، سقف گزارش معاملات نقدی، مهلت گزارش مشکوک و اشخاص سیاسی) در «آیین‌نامهٔ اجرایی مادهٔ ۱۴ الحاقی» و دستورالعمل‌های بانک مرکزی آمده و از آن زمان اصلاح شده است. به همین دلیل در یال‌تک همهٔ این عددها پارامتر قابل تنظیم هستند، نه مقدار ثابت در کد.

برای بانک‌های ایرانی یک فشار بیرونی هم هست: FATF ایران را در فهرست «فراخوان به اقدام» نگه داشته و از اعضا اقدامات متقابل خواسته است (بیانیهٔ FATF). نشان دادن یک سازوکار مستند و قابل ممیزی برای بانک‌های طرف مقابل هم ارزش دارد.

مقررات سازمان بورس و تخلفات بازار

در بازار سرمایه دو رشته تکلیف کنار هم است: تکالیف پول‌شویی قانون بالا برای کارگزاران و نهادهای مالی، و جرائم بازار در «قانون بازار اوراق بهادار» مصوب ۱۳۸۴. مادهٔ ۴۶ همان قانون هستهٔ اصلی تخلفاتی است که یال‌تک باید ببیند.

تخلفنشانه در دادهقاعدهٔ یال‌تک
استفاده یا افشای اطلاعات نهانیخرید مدیر، سهام‌دار یا بستگانشان در روزهای پیش از افشای بااهمیت«معامله پیش از افشا» با پنجرهٔ زمانی قابل تنظیم
معاملات صوری و فریبندهکدهای یک خانواده یا یک نشانی که نماد را میان خود دست‌به‌دست می‌کنند«معاملات چرخشی»
دستکاری قیمت با کدهای اجاره‌ایچند کد تازه با یک شمارهٔ همراه که نماد کم‌شناور را هم‌زمان می‌خرند«خرید هماهنگ»
انتشار اطلاعات خلاف واقعاشخاص مرتبط با ناشر که پیش از انتشار خرید و پس از آن فروش داشته‌اندهمان قاعدهٔ افشا با رویداد خبری
معاملات با اشخاص وابستهٔ افشانشدهعضو هیئت‌مدیرهٔ ناشر که مالک تأمین‌کنندهٔ همان ناشر است«تضاد منافع و اشخاص وابسته»

برای شناسایی مشتری در بازار، هر کد معاملاتی به کد ملی و سامانهٔ جامع اطلاعات مشتریان (سجام) گره می‌خورد؛ یال‌تک همین کلید را برای پیوند کد، شخص، نشانی و تلفن استفاده می‌کند. شرح کامل در تخلفات بازار سرمایه آمده است.

مقررات بیمهٔ مرکزی و تقلب بیمه‌ای

شرکت‌های بیمه به استناد مادهٔ ۵ قانون مشمول همان تکالیف مادهٔ ۷ هستند و بیمهٔ مرکزی ناظر اجرای آن‌هاست. در بیمه دو خطر جدا باید پایش شود: پول‌شویی از مسیر بیمه‌های زندگی و سرمایه‌گذاری، و تقلب در خسارت که مستقیماً زیان مالی است.

نشانه‌های پول‌شویی در بیمه

  • پرداخت حق بیمهٔ کلان به‌صورت نقدی یا از حساب شخص ثالث
  • بازخرید زودهنگام بیمهٔ زندگی با پذیرش جریمه
  • تغییر ذی‌نفع به شخصی بی‌ارتباط یا در استان دیگر
  • بیمه‌نامهٔ کلان نامتناسب با شغل و درآمد اظهارشده
الگوی تقلب در خسارتشکل آن در گراف
اشخاصی که در چند تصادف نقش عوض می‌کنند: یک بار راننده، بار دیگر سرنشین یا شاهدیک گره شخص با یال‌های نقش متفاوت به چند پرونده
یک تعمیرگاه، پزشک یا وکیل که به مدعیان زیادی وصل استگرهٔ هاب با درجهٔ غیرعادی
خودروهای تکراری در پرونده‌های جدا، و خوشه‌های کوچک و فشرده از مدعیانخوشهٔ متراکم و جدا از بقیهٔ شبکه
تلفن یا نشانی مشترک میان مدعیانی که ظاهراً ناشناسندمسیر کوتاه میان پرونده‌های به‌ظاهر بی‌ربط

منبع طبیعی دادهٔ صنعتی این تحلیل سامانهٔ سنهاب بیمهٔ مرکزی است که بیمه‌نامه و خسارت شرکت‌ها در آن ثبت می‌شود؛ نحوهٔ دسترسی به آن با بیمهٔ مرکزی توافق می‌شود. شرح کامل در تقلب و پول‌شویی در صنعت بیمه آمده است.

نگاشت الزامات به قابلیت‌های یال‌تک

هر الزام قانونی به یک قابلیت مشخص و قابل نمایش به بازرس گره خورده است. همین ماتریس در صفحهٔ انطباق با مقررات هم آمده است.

الزاممبناقابلیت یال‌تکوضعیت
شناسایی مالک واقعیمادهٔ ۷ قانون پول‌شوییردیابی زنجیرهٔ سهام‌داری، هشدار مدیر اسمی و سهام زیر آستانهآماده در محصول
شناسایی مشتری (دادهٔ پایه)مادهٔ ۷خواندن از سامانهٔ مشتریان بانک، سجام یا سنهاببا یکپارچه‌سازی
کشف و گزارش معاملات مشکوکمادهٔ ۷ و ۷ مکررهشدار، پرونده و پیش‌نویس گزارش با تأیید دومرحله‌ای مسئول انطباقآماده در محصول
گزارش معاملات بالای سقفمادهٔ ۷ و آیین‌نامهسقف قابل تنظیم و فهرست روزانهٔ معاملات نقدی بالای سقفآماده در محصول
مهلت‌ها و سقف‌های دقیقآیین‌نامهٔ مادهٔ ۱۴ و بخشنامه‌هاپارامترهای قابل تنظیم در صفحهٔ انطباقطبق آخرین متن رسمی
نگهداری سوابق دست‌کم ۵ سالمادهٔ ۷بایگانی پرونده، گزارش و رد ممیزی با مدت قابل تنظیمآماده در محصول
محرمانگی و منع افشامادهٔ ۸دسترسی نقش‌محور، ماسک شناسه، هشدار افشا روی گزارشآماده در محصول
اشخاص سیاسی و فهرست‌های تحریممادهٔ ۷ و آیین‌نامهفهرست‌های مراقبت با تطابق تقریبی نامآماده در محصول
استعلام از دستگاه‌هامادهٔ ۶درگاه استعلام با سهمیه، هدف و رد ممیزیبا یکپارچه‌سازی
معامله با اطلاعات نهانی و دستکاریمادهٔ ۴۶ قانون بازارقاعده‌های بازار سرمایهآماده در محصول
کشف تقلب خسارتنظارت بیمهٔ مرکزیقاعدهٔ حلقهٔ تصادف ساختگی و هاب خدماتآماده در محصول
ارسال سامانه‌به‌سامانهٔ گزارشقالب مرکز اطلاعات مالیخروجی ساخت‌یافته و وب‌هوک ارسالبا یکپارچه‌سازی

معماری یکپارچه‌سازی با زیرساخت داده

یال‌تک داده را از سامانه‌های موجود می‌خواند، در یک گراف یکپارچه می‌کند و خروجی را به کانال ناظر می‌فرستد؛ هیچ سامانهٔ اصلی عوض نمی‌شود.

معماری یال‌تک از منابع داده تا کانال گزارش، با لایهٔ امنیت.مرکز دادهٔ سازمانسامانهٔ اصلی بانکیسامانهٔ معاملاتصدور و خسارت بیمهانبارهٔ دادهفایل‌ها و APIهارویدادهای Kafkaاتصال‌دهنده‌های فقط‌خواندنیOracle · SQL Server · PostgreSQLKafka · CSV / SFTP · REST APIتطبیق موجودیتادغام قابل توضیح سوابق یک شخص یا شرکتانبارهٔ گرافدرگاهاستعلامهدف · سهمیهموتور قاعدهآستانه‌های قابل تنظیمکتابخانهٔ مقرراتمادهٔ ۷ · مادهٔ ۸ · مادهٔ ۴۶هشدارپروندهپیش‌نویس گزارشتأیید دومرحله‌ایکانال ارسال به مرکز اطلاعات مالی یا ناظرخروجی ساختاریافته · وب‌هوکامنیت و استقرار، روی همهٔ لایه‌هاSSO · AD/LDAPدسترسی نقش‌محورماسک کد ملیممیزی تغییرناپذیرنگهداری پنج‌سالهاستقرار درون سازمان
  • اتصال: برای دادهٔ پرتغییر مثل تراکنش، جریان تغییرات (CDC) یا صف Kafka؛ برای دادهٔ پایه مثل مشتری و سهام‌داری، بارگذاری دسته‌ای شبانه.
  • تطبیق موجودیت: کد ملی، شناسهٔ ملی، شبا و نام تقریبی، سوابق چند سامانه را در یک گره می‌نشاند.
  • کتابخانهٔ مقررات: هر قاعده مبنای قانونی خودش را دارد و سقف‌ها پارامتر قابل تنظیم‌اند.
  • خروجی: گزارش ساخت‌یافته (JSON) یا وب‌هوک به همان کانالی که سازمان با مرکز اطلاعات مالی دارد.
  • اندازه: نسخهٔ نمایشی بستهٔ ۵٬۰۰۰ گره و ۱۰٬۰۰۰ یال را در کمتر از یک ثانیه وارد می‌کند؛ ظرفیت نسخهٔ سازمانی در آزمایش مقدماتی روی دادهٔ خود سازمان اندازه گرفته می‌شود.

جزئیات فنی بیشتر در صفحهٔ استقرار سازمانی آمده است.

روند کار: از داده تا گزارش معاملات مشکوک

تحلیلگر پرونده را بررسی و گزارش را پیش‌نویس می‌کند؛ ارسال فقط با تأیید مسئول انطباقی است که تهیه‌کننده نباشد.

هیچ گزارشی بدون تأیید نفر دوم از سازمان خارج نمی‌شود
۱ورود و تطبیق دادهسوابق چند سامانه در یک گره برای هر شخص یا شرکت
۲قاعده و هشدارهر هشدار مبنای قانونی خودش را دارد
۳بررسی پروندهتحلیلگر شواهد را روی گراف کنار هم می‌گذارد
مشکوک است؟
نهبستن پرونده با ثبت دلیل در رد ممیزی

بله

۴پیش‌نویس گزارشتحلیلگر تهیه می‌کند
۵بازبینی انطباقمسئول انطباقی که تهیه‌کننده نیست

در صورت نقص، بازگشت به تحلیلگر برای اصلاح

۶ارسال به مرکز اطلاعات مالی
۷بایگانی دست‌کم پنج‌سالهپرونده، گزارش و رد ممیزی

هر گام در رد ممیزی ثبت می‌شود، گزارش‌هایی که از مهلت تنظیم‌شده بگذرند قرمز می‌شوند، و بر هر گزارش هشدار منع افشا (مادهٔ ۸) می‌نشیند.

امنیت، حریم خصوصی و استقرار

پیش‌فرض استقرار برای بانک و بیمه درون مرکز دادهٔ خود سازمان است؛ هیچ داده‌ای از شبکهٔ مشتری خارج نمی‌شود.

موضوعشیوه در یال‌تک
استقراربستهٔ کانتینری درون‌سازمانی، بدون نیاز به اینترنت؛ ابر خصوصی فقط برای شرکت‌های کوچک‌تر
هویت و دسترسیورود یکپارچه با Active Directory یا LDAP، نقش و گروه، فضای کاری جدا برای هر واحد
تفکیک وظایفارسال گزارش به مرکز اطلاعات مالی فقط با تأیید مسئول انطباق، نه همان تحلیلگر
حریم خصوصیماسک کد ملی و شناسه، استعلام فقط با ثبت هدف و سهمیهٔ روزانه
رد ممیزیثبت هر مشاهده، استعلام، تغییر قاعده و خروجی با زمان و کاربر، غیرقابل ویرایش
نگهداری سوابقبایگانی پرونده و گزارش دست‌کم ۵ سال پس از پایان رابطه، قابل تنظیم بیشتر
رمزنگاریرمزنگاری در انتقال و ذخیره، کلید زیر کنترل سازمان (HSM در صورت وجود)
موتور گرافموتور نمایش گراف اختصاصی یال‌تک، بدون وابستگی به سرویس بیرونی

مدت نگهداری سوابق به مادهٔ ۷ قانون برمی‌گردد؛ محرمانگی و دسترسی محدود به مادهٔ ۸.

نقشهٔ راه استقرار

همکاری با مجموعه‌های بزرگ با یک آزمایش مقدماتی روی دادهٔ خودشان شروع می‌شود و هر فاز دروازهٔ قبول مشخص دارد.

هر فاز فقط با عبور از دروازهٔ خودش به فاز بعد می‌رود
  1. ۱. کشف و نگاشت

    • فهرست منابع و جدول‌ها
    • انتخاب یک واحد کسب‌وکار
    • نگاشت به مدل داده

    دروازه: کیفیت تطبیق موجودیت

  2. ۲. آزمایش مقدماتی

    • دادهٔ تاریخی واقعی
    • مقایسه با پرونده‌های قبلی
    • تنظیم قاعده‌ها و سقف‌ها

    دروازه: تأیید واحد انطباق

  3. ۳. استقرار تولیدی

    • اتصال مستمر به منابع
    • ورود یکپارچه و نقش‌ها
    • کانال گزارش به مرکز

    دروازه: تأیید امنیت و حقوقی

  4. ۴. گسترش

    • واحدهای دیگر سازمان
    • قاعده‌های تقلب و بیمه
    • اتصال به سامانه‌های دیگر
  • شروع: آزمایش مقدماتی با خروجی مشخص (موارد کشف‌شده روی دادهٔ تاریخی)، سپس مجوز سالانهٔ استقرار درون‌سازمانی با پشتیبانی و به‌روزرسانی قاعده‌ها.
  • چه کسانی درگیرند: مدیر انطباق و مبارزه با پول‌شویی؛ فناوری اطلاعات برای اتصال و امنیت؛ واحد حقوقی برای تنظیم پارامترها.
  • آنچه در اختیارتان می‌گذاریم: ماتریس پوشش مقررات، نمودار معماری، پاسخ پرسش‌نامهٔ امنیت و سناریوهای نمونه روی پلتفرم.

برای شروع آزمایش مقدماتی با ما تماس بگیرید.

پیش از اجرا با متن رسمی تطبیق دهید

مقررات اجرایی بارها اصلاح شده‌اند. موارد زیر را پیش از تنظیم نهایی سامانه با آخرین متن رسمی و واحد حقوقی خود تطبیق دهید.

  • سقف گزارش معاملات نقدی، مهلت گزارش مشکوک و سطوح شناسایی در آخرین نسخهٔ آیین‌نامهٔ اجرایی مادهٔ ۱۴
  • مجازات‌ها و بندهای دقیق مادهٔ ۴۶ قانون بازار اوراق بهادار و دستورالعمل‌های نظارت بازار
  • آیین‌نامه‌های بیمهٔ مرکزی دربارهٔ پول‌شویی و تقلب، و شرایط دسترسی به سنهاب
  • سقف‌های تسهیلات کلان، ذی‌نفع واحد و اشخاص مرتبط در آخرین دستورالعمل بانک مرکزی
  • قالب و کانال رسمی ارسال گزارش به مرکز اطلاعات مالی برای هر نوع نهاد

منابع

  1. ۱متن قانون مبارزه با پول‌شویی و اصلاحیهٔ ۱۳۹۷oldweb.irost.org
  2. ۲FATF: High-Risk Jurisdictions subject to a Call for Actionfatf-gafi.org
  3. ۳FATF و Egmont: نشانه‌های پنهان‌کاری مالک واقعیegmontgroup.org
  4. ۴FinCEN: نشانه‌های پول‌شویی مبتنی بر تجارتfincen.gov
  5. ۵شاخه‌های تقلب سازمانی به روایت ACFEcriadv.com
  6. ۶حلقه‌های تقلب بیمه در تحلیل گرافیneo4j.com

این مطلب تحلیل عمومی است و نظر حقوقی نیست؛ پیش از اجرا با واحد حقوقی تطبیق دهید.

بیشتر بخوانید

همهٔ مقاله‌ها
الگوهای تقلب۱۷ مهر ۱۴۰۵۹ دقیقه مطالعه

۱۳ الگوی تقلب و انطباق که فقط در گراف دیده می‌شوند

از وثیقهٔ تکراری در چند بانک تا کارت بازرگانی اجاره‌ای؛ سیزده الگو که هر جزئشان عادی است و فقط رابطه‌شان مشکوک. برای هر کدام آورده‌ایم که در گراف چه شکلی دارد، چه داده‌ای لازم است و در نسخهٔ نمایشی کجا می‌شود دیدش.

نشان بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایراننشان سازمان بورس و اوراق بهاداربیمهخواندن
استقرار و معماری۹ مهر ۱۴۰۵۶ دقیقه مطالعه

یال‌تک در سازمان‌های بزرگ: یکپارچه‌سازی با پایگاه‌های داده و نحوهٔ کار

یال‌تک کنار سامانه‌های موجود سازمان می‌نشیند و جای آن‌ها را نمی‌گیرد. این نوشته توضیح می‌دهد داده از کجا خوانده می‌شود، چطور به گراف تبدیل می‌شود، هشدار تا گزارش چه مسیری دارد و استقرار در یک سازمان بزرگ چه مرحله‌هایی دارد.

نشان بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایراننشان سازمان بورس و اوراق بهاداربیمهخواندن
انطباق و مقررات۱۱ مهر ۱۴۰۵۱۰ دقیقه مطالعه

قانون مبارزه با پول‌شویی به زبان سامانه: هر ماده چه قابلیتی می‌خواهد

قانون مبارزه با پول‌شویی و اصلاحیهٔ ۱۳۹۷ از نهادهای مالی کارهای مشخصی می‌خواهد: شناختن مشتری و مالک واقعی، گزارش معاملات مشکوک، نگهداری سوابق و حفظ محرمانگی. در این نوشته هر ماده را به قابلیتی ترجمه کرده‌ایم که سامانهٔ انطباق باید داشته باشد.

نشان بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایرانم‌ا‌مخواندن

این الگوها را روی گراف ببینید

نسخهٔ نمایشی یال‌تک سناریوهای نمونه را روی دادهٔ ساختگی نشان می‌دهد. برای بررسی روی دادهٔ سازمان خودتان با ما گفت‌وگو کنید.